Powrót

RYZYKO WYBORU A KOSZTY BRAKU DECYZJI

Podejmowanie decyzji politycznej (podobnie jak każdej innej) wiąże się z odpowiedzialnością za jej skutki. W ustroju demokratycznym ciężar decyzji spada bezpośrednio lub pośrednio na wyborców; uchylenie się od wyboru nie oznacza natomiast uchronienia się przed skutkami decyzji istotnych dla położenia państwa.

Cele

Po zajęciach uczniowie powinni umieć:

- podać przykłady sytuacji, w których ciężar podejmowania ważnych decyzji politycznych spada na barki społeczeństwa (wyborców);

- wykazać, iż wybór określonego rozwiązania politycznego może przynosić bardzo głębokie konsekwencje dla bytu jednostek i pomyślności kraju.

Środki dydaktyczne

1. Wskazówki dla kandydatów na prezydenta

2. Instrukcja gry „Ryzyko wyboru”

3. Schemat drzewa decyzyjnego

Propozycja realizacji tematu

WPROWADZENIE

1. Obywatele biorący udział w życiu publicznym stoją stale przed koniecznością dokonywania wyboru. Przeprowadź „burzę mózgów”, prosząc uczniów, żeby podali przykłady, w których obywatele są zmuszeni do dokonania wyboru. Zapisuj na tablicy pomysły uczniów. Omawiając i uzupełniając listę, powiedz, że brak decyzji jest również wyborem. Zilustruj to przykładem.

2. Podsumowując „burzę mózgów”, zwróć uwagę, że jedna z podstawowych cech demokracji, w której los całego społeczeństwa, grup i jednostek, zależy od ich własnych decyzji, jest konieczność dokonywania wyboru. Całe społeczeństwo wybiera swoich przedstawicieli do władz centralnych, a społeczności lokalne do władz samorządowych (posłów, senatorów). Od wyboru przedstawicieli zależy, jakie decyzje zapadną później w parlamencie, rządzie, radzie gminy itd. W Polsce również prezydenta wybiera się w wyborach powszechnych. W szczególnych sytuacjach obywatele decydują o podjęciu decyzji w sprawach całego kraju lub swojej gminy (referendum).

ROZWINIĘCIE

3. Wytypuj lub wylosuj trzy osoby kandydujące na urząd prezydenta państwa przeżywającego poważny kryzys polityczny i gospodarczy. Na przeprowadzenie reform nie pozostało wiele czasu - pojawiła się groźba utraty suwerenności.

Napisz na tablicy trzy sposoby wyjścia z sytuacji. Różnią się one

a) doborem środków (zdecydowane - łagodne);

b) tempem realizacji (szybko - powoli);

c) stopniem ponoszonego ryzyka (wysokie - niskie).

Przykładem wyboru środków może być wprowadzenie surowych oszczędności (ograniczenie opieki społecznej, zlikwidowanie bezpłatnego szkolnictwa i usług medycznych), przedłużenie godzin pracy, podwyższenie podatków, ograniczenie swobód politycznych. Tempo szybkie oznacza kilka miesięcy, długie - kilka lat. Ryzyko można „mierzyć” prawdopodobieństwem wybuchu niezadowolenia społecznego, agresji ze strony państw obcych.

Kandydaci na prezydenta wylosowali wskazówki do programu wyborczego (materiał pomocniczy nr 1). Daj im kilka minut na przygotowanie się do wystąpienia; mogą opuścić na ten czas klasę.

4. Pozostałym uczniom rozdaj materiał pmocniczy nr 2 zawierający instrukcję gry. Zażądaj od klasy, aby podjęła decyzję, czy prezydentem zostanie kandydat, który uzyska ponad 50% głosów czy ten, który otrzyma ich najwięcej. Zarządź tajne głosowanie w tej sprawie.

5. Przeprowadź grę „Ryzyko wyboru”. Nie zapomnij o przestrzeganiu limitu czasu - równego dla wszystkich kandydatów. Zaproponuj, by uczniowie rozważyli pozytywne i negatywne skutki wszystkich trzech programów za pomocą schematu drzewa decyzyjnego (każdy sam wypełnia schemat). Przed przystąpieniem do głosowania wypisz nazwiska kandydatów na tablicy i rozdaj przygotowane uprzednio karty do głosowania.

6. Otwórz dyskusję na temat spodziewanych skutków, jakie przyniesie dokonany wybór prezydenta. To ważniejsza część lekcji niż wybory. Postaraj się, żeby uczniowie dobrze zrozumieli, że ich wybór pociąga za sobą określone skutki (np.: wysokie ryzyko upadku państwa albo znaczny spadek stopy życiowej obywateli itd.).

ZAKOŃCZENIE

7. Zachęć uczniów do wyrażenia opinii o dwóch postawach:

- biernej - unikanie podejmowania decyzji z obawy popełnienia błędu;

- aktywnej - podejmowanie decyzji ze świadomością możliwości popełnienia błędu.

Zażądaj od uczniów uzasadnienia przedstawianych sądów oraz zilustrowania wypowiedzi przykładami z doświadczenia własnego lub najbliższych, z codzienności szkolnej i gminnej, z życia państwa.

Zapytaj, jakie mogą być powody uchylania się ludzi od uczestnictwa w decydowaniu o sprawach, które ich - jako członków społeczeństwa - dotyczą. Czy demokracja jest zagrożona w państwie, w którym obywatele odmawiają współuczestnictwa w podejmowaniu decyzji?

Pojęcia i terminy

·sztuka wyboru ·wybór polityczny ·kryzys polityczny ·kryzys gospodarczy ·polityka równowagi

MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1

Wskazówki dla kandydatów na prezydenta

KANDYDAT A - program radykalnych reform

* bardzo zdecydowane środki zaradcze * jak najszybsze tempo realizacji * niskie ryzyko niepowodzenia

Twój program jest jednak szokiem dla społeczeństwa. Ostre oszczędności mogą np. załamać system opieki medycznej w kraju bądź spowodować wielką drożyznę. Wprawdzie zażegnasz bezpośrednie niebezpieczeństwo, ale stworzysz liczne nowe problemy dla mieszkańców kraju.

KANDYDAT B - polityka małych kroków

* powolne tempo realizacji reform * jak najmniejsze dolegliwości dla obywateli wynikające z przeprowadzonych reform * spore ryzyko niepowodzenia

Twój program „oszczędza” społeczeństwo, ale grozi, iż nie zdążysz uratować kraju przed grożącym mu niebezpieczeństwem! Gdyby do tego doszło, wszyscy będą mieli ci za złe, że byłeś zbyt łagodnym politykiem.

KANDYDAT C - polityka równowagi

* dość zdecydowane środki zaradcze * unikanie kroków drastycznych (np.: dużych oszczędności) * umiarkowane tempo realizacji * średnie ryzyko niepowodzenia

Twój program może doprowadzić do niezadowolenia społecznego. Wielu obywateli cierpieć będzie z powodu podjętych przez ciebie kroków. Nie ma pewności, czy - z powodu tempa realizacji zmian - uratują one kraj. Jednak, nawet gdyby się to udało, społeczeństwo nie będzie miało poczucia, iż zagrożenie kraju zostało zlikwidowane dzięki wyrzeczeniom wynikającym z twego programu.

MATERIAŁ POMOCNICZY NR 2

Instrukcja gry „Ryzyko wyboru”

1. Kandydaci na urząd prezydenta losują wskazówki do opracowania bardziej szczegółowego programu wyborczego. Każdy z nich zna tylko swoje wskazówki.

2. Kandydaci starają się przedstawić pozytywne skutki w przypadku wyboru programu oraz negatywne przy wyborze programu konkurentów. Kandydaci mają na przygotowanie wystąpienia 8 minut, na przedstawienie programu - 3 minuty. Kolejność wygłaszania przemówień ustala się przez losowanie.

3. Przeprowadza się tajne głosowanie. (Na kartce wypisujecie nazwisko kandydata, na którego oddajecie swój głos).

Po podliczeniu głosów w zależności od ustalonej ordynacji wyborczej:

* głową państwa zostaje osoba, która otrzymała najwięcej głosów. lub

* głową państwa zostaje osoba, która otrzymała więcej niż połowę wszystkich oddanych głosów

W tym drugim przypadku, jeżeli żaden z kandydatów nie uzyskał takiej większości, przeprowadza się drugą turę wyborów, z udziałem kandydatów zajmujących w wyniku poprzedniej tury wyborów pierwsze i drugie miejsce.

Drzewo decyzyjne

 

Początek strony

Powrót