Powrót

JAKIE SPRAWY MOŻNA ZAŁATWIĆ W URZĘDZIE GMINY?

Elementarna edukacja obywatelska obejmuje umiejętności załatwiania spraw na najniższych szczeblach władzy. Lekcja zapoznaje uczniów z zakresem spraw, którymi zajmuje się urząd gminy oraz z obowiązkami urzędników wobec obywateli.

Cele

Po zajęciach uczniowie powinni umieć:

- wymienić najważniejsze sprawy, które można załatwić w urzędzie gminy

- określić, jakie obowiązki ma urzędnik wobec obywatela

- zastosować wiedzę zdobytą podczas lekcji w praktycznym załatwianiu swoich spraw w urzędzie gminy

Środki dydaktyczne

1. Tekst „Sprawy, które można załatwić w urzędzie gminy” wraz z zadaniem

2. Tekst pt. „W jaki sposób radzić sobie w urzędzie gminy?” wraz z zadaniem

3. Gra planszowa „W urzędzie gminy”

4. Zadanie domowe

Propozycja realizacji tematu

WPROWADZENIE

1. Na początek warto zwrócić uczniom uwagę, że wkrótce, rozpoczynając dorosłe życie, staną w obliczu wielu spraw, które są załatwiane przez urząd gminy. Dlatego też powinni posiadać chociaż podstawowe wiadomości na temat tego, co i jak można w tym urzędzie załatwić. Zasugeruj uczniom, że od tej wiedzy zależeć może, czy podjęte przez nich ważne decyzje życiowe zostaną zrealizowane w sposób szybki i skuteczny.

ROZWINIĘCIE

2. Poleć uczniom przeczytanie materiałów pomocniczych nr 1 i 2 oraz wykonanie umieszczonych tam zadań. Jeżeli w tekstach natrafią na sformułowania dla nich niezrozumiałe, powinni poprosić nauczyciela o ich wyjaśnienie. Jeśli istnieje taka możliwość, odwołaj się do osobistych doświadczeń tych uczniów, którzy załatwiali już jakieś sprawy w urzędzie gminy. Następnie uczniowie odczytują odpowiedzi, a w razie potrzeby muszą mieć możliwość ich przedyskutowania.

Jeśli lekcja odbywa się w urzędzie gminy, małe grupy uczniów losują karteczki z wypisanymi zadaniami, po czym rozchodzą się po urzędzie dowiadując się, jak je załatwić.

3. Poleć uczniom, aby napisali skargę adresowaną do burmistrza, dotyczącą urzędnika, który (do wyboru):

* zwracał się do ciebie w sposób niekulturalny;

* źle poinformował o przysługujących ci ulgach podatkowych, co naraziło cię na znaczne straty materialne;

* wyszedł z pracy w czasie godzin swojego urzędowania, zmuszając cię tym samym do długiego oczekiwania.

Uczniowie mogą pracować indywidualnie lub w parach. Po wykonaniu zadania ochotnicy i/lub osoby wskazane przez nauczyciela odczytują swoje skargi.

4. Zaproponuj następnie uczniom, aby dobrali się w pary i przygotowali inscenizacje sytuacji, w której urzędnik zachowuje się w sposób zgodny z jego obowiązkami wobec obywateli oraz sytuacji, w której nie przestrzega on wspomnianych obowiązków. W inscenizacjach można wykorzystać przykłady zawarte w czytanych uprzednio tekstach. Przedyskutujcie zainscenizowane sytuacje.

5. Zaproponuj klasie wzięcie udziału w grze planszowej „W urzędzie gminy”. Uczestniczą w niej ochotnicy (na jednej planszy) lub wszyscy uczniowie (na kilku planszach równocześnie).

ZAKOŃCZENIE

6. Zwróć uczniom uwagę na praktyczny charakter omawianych zagadnień. Sprawdź, czy zapamiętali oni najważniejsze informacje dotyczące spraw, które można załatwić w urzędzie gminy, a także najważniejsze obowiązki urzędników wobec obywateli.

Jeśli zdążysz, poproś uczniów o wykonanie zadania zawartego w materiale pomocniczym nr 4 albo zadaj je jako pracę domową.

Pojęcia i terminy

·odwołanie ·skarga ·urzędnik ·obowiązek meldunkowy ·działalność gospodarcza ·podatki

Uwagi

Zajęcia te najlepiej, oczywiście, połączyć z wizytą w urzędzie gminy.

MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1

Sprawy, które można załatwić w urzędzie gminy

Poniżej przedstawiliśmy niektóre rodzaje spraw, których załatwienie należy do kompetencji wszystkich urzędów gminnych w naszym kraju. Dla łatwiejszej orientacji zestawiliśmy je w powiązaniu z przykładowymi problemami, z jakimi może zetknąć się każdy obywatel.

OBOWIĄZKI MELDUNKOWE I EWIDENCYJNE

Każdy obywatel musi być zameldowany w miejscu swojego stałego zamieszkania, tzn. jego dane personalne muszą zostać zapisane w stosownym dziale urzędu gminy. Wy także jesteście zameldowani, zrobili to wasi rodzice tuż po waszym urodzeniu. W razie przeprowadzki musicie się wymeldować, a następnie ponowanie zameldować w nowym miejscu zamieszkania. Jeśli przeprowadzka miała miejsce w obrębie tej samej gminy, wszystkie wymienione formalności możecie załatwić w tym samym urzędzie. Kiedy ukończycie 18 lat i staniecie się pełnoprawnymi obywatelami, otrzymacie dowód osobisty, który odbierzecie również w urzędzie gminy. Tam też, w urzędzie stanu cywilnego, zawierane są małżeństwa oraz sporządzane akty urodzin, małżeństwa i zgonu; często potrzebne do załatwienia różnych spraw. W urzędzie gminy zostaniecie także zarejestrowani na liście osób mających odbyć służbę wojskową i tam powinniście się starać o odroczenie tego obowiązku lub o uzyskanie zgody na odbycie tzw. służby zastępczej. Jeśli w przyszłości kupicie sobie samochód, to będziecie musieli dokonać jego rejestracji w urzędzie gminy. Już obecnie, jeśli zdacie egzamin, możecie otrzymać tam kartę rowerową.

STARANIA O WŁASNE MIESZKANIE

Uzyskanie własnego mieszkania jest obecnie w naszym kraju rzeczą bardzo trudną. Gminy dysponują niewielką ilością mieszkań, które mogą zostać przydzielone obywatelom. Aby się o nie ubiegać, musicie złożyć stosowne podanie w urzędzie gminy. Jeśli staniecie się już lokatorami takiego mieszkania, wasze kontakty z urzędem dotyczyć będą przede wszystkim starań o remonty (np. przeciekającego dachu, brudnych klatek schodowych itp.) i płacenia czynszu. Jeżeli zgromadzicie odpowiednią ilość pieniądzy, możecie również złożyć wniosek o wykupienie mieszkania gminnego na własność. Natomiast jeśli zamierzacie zbudować sobie własny dom, musicie najpierw kupić tzw. działkę budowlaną, czyli odpowiedni kawałek ziemi, na której ów dom zostanie wzniesiony. Zakupu tego możecie dokonać np. podczas przetargu ogłoszonego przez urząd gminy. Polega on na tym, że wystawiona do przetargu ziemia zostaje sprzedana temu obywatelowi, który zaoferuje za nią najwyższą cenę.

PROWADZENIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

Chcąc prowadzić działalność gospodarczą, musicie zgłosić ten fakt w urzędzie gminy i uzyskać odpowiedni dokument potwierdzający zgłoszenie. Jeśli nie posiadacie własnego lokalu na tę działalność, możecie ubiegać się o wynajęcie pomieszczenia bądź całego budynku należącego do gminy. Tym, którzy nie będą mieli wystarczającej sumy pieniędzy na wynajęcie lokalu, pozostaje np. handel prowadzony ze straganu, za co wnosi się do urzędu tzw. opłatę targową. Jeśli natomiast zbudowaliście zakład produkcyjny, pracownicy gminni mają prawo m.in. zorientować się, czy zakład ten nie zanieczyszcza środowiska. Właściciele sklepów, którzy mają zamiar handlować napojami alkoholowymi, muszą uzyskać w urzędzie gminy stosowne zezwolenie.

PŁACENIE PODATKÓW

Wydatki na cele publiczne (szkoły, szpitale, muzea itp.) pochodzą przede wszystkim z podatków. W gminach prowadzi się tzw. ewidencję podatkową, tzn. oblicza się, ile pieniądzy i za co musi wpłacić obywatel oraz czy wpłaty te dokonywane są w wyznaczonych terminach. Jeśli jesteście właścicielami domu mieszkalnego albo budynku wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej, macie obowiązek zapłacić podatek od nieruchomości (wszelkie budynki należą do tzw. nieruchomości). Właściciele samochodów i innych pojazdów mechanicznych płacą w urzędzie gminy podatek od środków transportu. Nawet posiadanie psa obciążone jest podatkiem płaconym raz w roku. Ponieważ w niektórych przypadkach obywatelom przysługują ulgi podatkowe (tzn. częściowe lub zupełne zwolnienia), dobrze jest dowiedzieć się, w jakich sytuacjach można zwrócić się do odpowiedniego działu urzędu gminy w tej sprawie. Pamiętajcie, że za opóźnienia w płaceniu podatków urzędnicy naliczą wam karę.

INTERWENCJE DOTYCZĄCE PORZĄDKU I CZYSTOŚCI DRÓG, OSIEDLI ITP.

W urzędzie gminy są działy zajmujące się utrzymaniem porządku i estetyki ulic, placów, zieleni miejskiej itp. Tam też każdy obywatel zgłasza wnioski związane z koniecznością uporządkowania terenów wokół swojego miejsca zamieszkania czy osiedla. Może to dotyczyć np. poprawienia nawierzchni ulicy, zbudowania chodnika, zadbania o zieleń czy posprzątania nagromadzonych nieczystości. Jeśli w waszym lokalnym środowisku z inicjatywy grupy obywateli podjęte zostaną działania na rzecz np. budowy placu zabaw dla dzieci, boiska sportowego czy nowego odcinka ulicy, powinny one uzyskać akceptację urzędu gminy. Mieszkańcy mogą się starać, korzystając także z pomocy swoich przedstawicieli w radzie gminy, aby ich propozycje zostały uwzględnione w planach wydatków samorządu na tego rodzaju cele.

PROBLEMY DOTYCZĄCE OŚWIATY, KULTURY I SPORTU NA TERENIE GMINY

Samorządy lokalne prowadzą przedszkola, szkoły podstawowe, domy kultury, biblioteki i obiekty sportowe znajdujące się na ich terenie. Dlatego też w urzędzie gminy znajdują się odpowiednie działy zajmujące się problemami oświaty, kultury i sportu. Tam obywatele mogą zgłaszać swoje uwagi i propozycje, dotyczące np. lepszego wyposażenia szkół, budowy nowych bibliotek, lepszego funkcjonowania domów kultury czy organizacji zawodów sportowych. Obywatele mogą liczyć na większą skuteczność swoich działań, jeśli występują wobec urzędu gminy w sposób zorganizowany.

ZADANIE

Które sprawy będą musiały załatwić w urzędzie gminy osoby występujące w poniżej opisanych sytuacjach:

* Adam postanowił, że wraz z całą rodziną przeprowadzi się do sąsiedniej gminy, kupi tam działkę budowlaną i rozpocznie budowę własnego domu.

Sprawy do załatwienia:

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

* Marek ukończy wkrótce 18 lat. Rodzice postanowili kupić mu z tej okazji psa, o którym marzył od dawna.

Sprawy do załatwienia:

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

* Mieszkańcy pewnego osiedla od dawna domagali się naprawy dziurawych ulic oraz zbudowania szkoły i biblioteki, ale ich działania zakończyły się niepowodzeniem. Postanowili zatem utworzyć komitet osiedlowy w celu zrealizowania swoich postulatów. Przewodniczącą komitetu wybrali Magdę.

Sprawy do załatwienia:

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

MATERIAŁ POMOCNICZY NR 2

W jaki sposób radzić sobie w urzędzie gminy?

Zanim wybierzecie się do urzędu gminy, aby załatwić jakąś sprawę, powinniście się zorientować, w jakich godzinach pracują urzędnicy. Warto zapamiętać, iż w poniedziałki większość urzędów jest czynna dłużej niż w inne dni tygodnia (zwykle do godz. 16.00). Aby zaoszczędzić nieco czasu, możecie również zadzwonić do odpowiedniego działu urzędu gminy i dowiedzieć się, czy dla załatwienia waszej sprawy nie są potrzebne jakieś dodatkowe dokumenty. Pamiętajcie, że to urząd pełni służebną rolę wobec obywateli, a nie obywatele wobec urzędu. Nie oznacza to, oczywiście, iż w kontaktach z urzędnikami nie obowiązują nas normalne zasady kultury osobistej. Z powyższej formuły wynikają jednak pewne obowiązki urzędników wobec załatwiających swoje sprawy obywateli. W specjalnej ustawie o pracownikach samorządowych zapisano między innymi:

art. 15 ust. 2

Do obowiązków pracownika samorządowego należy w szczególności:

2) Wykonywanie zadań sumiennie, sprawnie i bezstronnie

5) Zachowanie uprzejmości i życzliwości w kontaktach z obywatelami”.

Ponadto urzędnicy mają obowiązek:

- udzielania obywatelom informacji niezbędnych dla załatwienia danej sprawy, w tym informacji o obowiązujących w tej sprawie przepisach prawnych;

- poinformowania obywateli o terminie załatwienia sprawy, a w czasie jej załatwienia o czynionych postępach i występujących trudnościach;

- poinformowania obywateli, do kogo mogą się odwołać lub wnieść skargę, jeśli uważają, że decyzja podjęta przez urzędników jest niesłuszna.

Jeśli jesteście niezadowoleni z tempa załatwiania waszej sprawy lub jeśli podjęta przez urzędnika decyzja jest, waszym zdaniem, niesłuszna, przysługuje wam prawo do złożenia skargi lub odwołania. Jeżeli sprawę załatwiał urzędnik danego działu, możemy interweniować u jego kierownika, jeśli kierownik nie zareagował na skargę, pozostaje nam jeszcze sekretarz urzędu, zastępca burmistrza lub sam burmistrz. Odwołanie od decyzji burmistrza lub skargę na jego działania możecie wnieść kolegium odwoławczego, działającego przy sejmiku samorządowym. Sejmik jest instytucją reprezentującą wszystkie samorządy działające na terenie województwa. Dobrze też poinformować o tego typu kłopotach radnego, który reprezentuje was w radzie gminy.

Jeśli masz zamiar załatwić jakąś sprawę w urzędzie gminy:

- dowiedz się najpierw, gdzie mieści się siedziba urzędu;

- zatelefonuj do sekretariatu urzędu i spytaj, w jakim dziale załatwia się twoją sprawę;

- upewnij się u urzędnika odpowiedniego działu, jakie dokumenty musisz posiadać, aby załatwić swoją sprawę szybko i sprawnie;

- pamiętaj, że urząd jest powołany po to, aby służyć tobie, a nie odwrotnie;

- zachowaj się wobec urzędnika w sposób kulturalny i wymagaj od niego, aby właściwie spełniał swoje obowiązki wobec załatwiających sprawy obywateli;

- jeśli masz wątpliwości, czy twoja sprawa została załatwiona przez urzędnika we właściwy sposób lub jeśli podjęta poprzez niego decyzja nie zadowala cię, złóż skargę albo napisz odwołanie do jego przełożonego;

- dowiedz się, w jakim czasie twoja skarga lub odwołanie muszą być rozpatrzone;

- o trudnościach związanych z załatwianiem sprawy możesz poinformować swojego reprezentanta w radzie gminy; ma on m.in. możliwość interpelacji (zapytania) skierowanej do burmistrza lub innej osoby odpowiedzialnej za jakość pracy urzędu.

ZADANIE

Postaw znak „+” obok zdań, które - zgodnie z twoją opinią - ilustrują naruszenie przez urzędnika jego obowiązków wobec obywateli. Przygotuj się do uzasadnienia swojego wyboru.

* Pracownik wydziału podatkowego urzędu gminy powiedział jednemu z oczekujących obywateli, że nie będzie go informował o ulgach podatkowych, ponieważ nie ma teraz na to czasu.

* Urzędnik stwierdził, iż jest mu przykro, ale nie będzie mógł załatwić pewnej sprawy, ponieważ potrzebne są jeszcze dodatkowe dokumenty. Udzielił on petentowi informacji o tym, gdzie w urzędzie gminy można je uzyskać.

* Kiedy obywatel, zaniepokojony przedłużaniem się załatwiania jego sprawy ponad ustawowy termin 31 dni, zatelefonował do urzędu gminy, usłyszał od pewnego urzędnika, że jest natrętny, nie potrafi czekać na swoją kolej i w ogóle przeszkadza innym w pracy.

* Na prośbę jednego z obywateli, który był przekonany, iż źle załatwiono jego sprawę, urzędnik udzielił wyczerpujących informacji, do kogo należy napisać odwołanie.

MATERIAŁ POMOCNICZY NR 3

W urzędzie gminy - gra planszowa

ZASADY GRY. W grze może brać udział kilka osób. Potrzebne będą kostki oraz pionki, które uczniowie mogą wykonać sami (równie dobrze mogą je zastąpić drobne przedmioty z uczniowskiego piórnika: gumki do ścierania, nasadki długopisów itp.). Pola oznaczone cyframi od 1 do 12 odpowiadają następującym sytuacjom, które mogą się zdarzyć podczas załatwiania spraw w urzędzie gminy:

1. Jest już 15.30. We wtorek o tej porze urząd gminy jest nieczynny. Zapomniałeś, że do godziny 16.00 załatwiać można sprawy tylko w poniedziałek i piątek. Zaczynasz grę od początku.

2. Udałeś się do niewłaściwego urzędnika. Cofasz się o 5 pól.

3. Za kulturalne zachowanie się wobec urzędnika uzyskujesz prawo do dodatkowego rzutu kostką.

4. Nie zabrałeś wszystkich dokumentów potrzebnych do załatwienia sprawy. Czeka cię powrót do domu i ponowne ustawienie się w kolejce. Stawiasz swojego pionka jedno pole za pionkiem ostatniego uczestnika gry.

5. Zyskujesz jedną kolejkę, jeśli wymienisz przykłady co najmniej trzech spraw załatwianych przez urząd gminy. Za każdy nie wymieniony przykład tracisz jedną kolejkę.

6. Niestety, złożone przez ciebie podanie o wynajęcie gminnego lokalu, w którym chcesz założyć sklep, nie zawiera wszystkich wymaganych informacji. Urzędnik odsyła cię do wzoru podania umieszczonego na tablicy ogłoszeń. Uczestnik gry, mający swojego pionka za tobą, wyprzedza cię o jedno pole.

7. Dzwoniąc wcześniej do sekretariatu urzędu, uzyskałeś informacje, które pozwoliły ci zaoszczędzić wiele czasu. W związku z tym możesz skorzystać ze skrótu oznaczonego strzałką.

8. Załatwiając dowód osobisty, popełniłeś błąd: zapomniałeś przynieść fotografii. Tracisz dwie kolejki, chyba że wymienisz co najmniej dwa przykłady obowiązków urzędników załatwiających sprawy obywateli.

9. Udałeś się do burmistrza, aby złożyć skargę na sposób załatwiania twojej sprawy. Niestety, sekretarka oznajmia ci, że burmistrz jest zajęty. Musisz poczekać, tracąc jedną kolejkę.

10. Udałeś się do burmistrza, aby złożyć skargę na sposób załatwiania sprawy. Po wysłuchaniu twoich argumentów burmistrz uznaje ich słuszność i zobowiązuje się uwzględnić skargę. Zyskujesz dodatkowy rzut kostką.

11. Niestety, przegrałeś przetarg o zakup gminnej działki budowlanej. Wydłuża to twoją drogę do uzyskania własnego mieszkania. Wyruszasz w kierunku oznaczonym strzałką.

12. Jesteś członkiem komitetu osiedlowego domagającego się od władz gminy uporządkowania zieleni i naprawy nawierzchni ulic. Wasze wielomiesięczne starania uwieńczone zostały powodzeniem. Zyskujesz dodatkowy rzut kostką.

 

 

MATERIAŁ POMOCNICZY NR 4

ZADANIE DOMOWE

Uzupełnijcie poniższą tabelę, wpisując - obok przykładów spraw do załatwienia - nazwę działu, który załatwia te sprawy w twoim urzędzie gminy. Potrzebne informacje uzyskasz od pracowników urzędu.

 

Sprawa

Wydział urzędu gminy

 Uzyskanie karty rowerowej

 

 Zapłacenie podatku za posiadanie psa

 

 Zgłoszenie wniosku o naprawienie nawierzchni ulicy na terenie osiedla

 

 Odebranie dowodu osobistego

 

 Uzyskanie wyciągu z aktu urodzenia

 

 Zgłoszenie wniosku o przydział mieszkania należącego do gminy

 

 

Początek strony

Powrót